{"id":123,"date":"2025-12-06T22:48:05","date_gmt":"2025-12-06T21:48:05","guid":{"rendered":"https:\/\/biznesnalegalu.pl\/?p=123"},"modified":"2025-12-20T21:07:26","modified_gmt":"2025-12-20T20:07:26","slug":"piszesz-czytaj-czyli-kilka-slow-o-umowach-wydawniczych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/biznesnalegalu.pl\/?p=123","title":{"rendered":"Piszesz? Czytaj! Czyli kilka s\u0142\u00f3w o umowach wydawniczych"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\"><strong>Ludzie nie lubi\u0105 um\u00f3w. Nawet ci, kt\u00f3rzy na\u00a0co dzie\u0144 operuj\u0105 znakomicie s\u0142owem pisanym cz\u0119sto przejawiaj\u0105 pewien rodzaj alergii prawnej. Spokojnie, nie ma w tym nic dziwnego \u2013 niestety cz\u0119sto umowy s\u0105 skomplikowane i nieprzejrzyste, a dla os\u00f3b niezajmuj\u0105cych si\u0119\u00a0zawodowo prawem wydaj\u0105 si\u0119 niezrozumia\u0142e. Jednak ka\u017cdy w jakim\u015b stopniu powinien si\u0119 z nimi oswoi\u0107. Dlaczego? Poniewa\u017c umowy zawieramy praktycznie codziennie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">By\u0142e\u015b dzisiaj w sklepie? Restauracji? A mo\u017ce przychodz\u0105c na uczelni\u0119 zostawi\u0142e\u015b kurtk\u0119 w szatni? W ka\u017cdej z tych sytuacji zawar\u0142e\u015b umow\u0119, kt\u00f3r\u0105 ustawodawca okre\u015bla&nbsp;\u201eumowami zawieranymi w drobnych sprawach \u017cycia codziennego\u201d. Nie zauwa\u017casz ich, przyst\u0119pujesz do nich automatycznie. I dobrze, bo gdyby\u015b mia\u0142 do ka\u017cdej z nich przywi\u0105zywa\u0107 ogromn\u0105 wag\u0119, to zwyk\u0142a droga z domu do pracy zaj\u0119\u0142aby Ci du\u017co wi\u0119cej czasu ni\u017c zwykle.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">Ok, wi\u0119c umowy s\u0105 wsz\u0119dzie. Jednak w dzisiejszym wpisie chcia\u0142abym podzieli\u0107 si\u0119 z Tob\u0105 wskaz\u00f3wkami, kt\u00f3re mog\u0105 Ci pom\u00f3c w sytuacji, gdy zawierana umowa nie b\u0119dzie dotyczy\u0142a drobnych codziennych interakcji, a bardzo wa\u017cnych element\u00f3w Twojego \u017cycia, takich jak np. sprzeda\u017c Twojego dzie\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\"><strong>Oswoi\u0107 umow\u0119<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">Zacznijmy od tego, \u017ce wszystkie umowy, a wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c te u\u017cywane w procesie wydawniczym, maj\u0105 za zadanie uporz\u0105dkowa\u0107 i uregulowa\u0107 stosunki mi\u0119dzy stronami. Idealnie, gdy umowa jest dok\u0142adnie om\u00f3wiona, uzgodniona i zaakceptowana przez jej strony. Sporz\u0105dzenie takiej umowy warto poprzedzi\u0107 spotkaniem stron, podczas kt\u00f3rego nale\u017cy znale\u017a\u0107 odpowiedzi na najwa\u017cniejsze kwestie i zagadnienia, kt\u00f3rych&nbsp;b\u0119dzie ona&nbsp;dotyczy\u0107. Je\u015bli konsultacje zostan\u0105 przeprowadzone prawid\u0142owo i zostanie osi\u0105gni\u0119te porozumienie co do tre\u015bci i intencji stron, wtedy kodowanie prawne umowy, czyli prze\u0142o\u017cenie poczynionych ustale\u0144 na j\u0119zyk przepis\u00f3w powinno by\u0107 tylko formalno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">Do takiego scenariusza warto d\u0105\u017cy\u0107, poniewa\u017c opr\u00f3cz tego, \u017ce umowa sporz\u0105dzona w taki spos\u00f3b z regu\u0142y bardzo wiernie oddaje zamiar stron, otrzymujesz&nbsp;bonus w postaci zmniejszenia stresu zwi\u0105zanego z ca\u0142\u0105 sytuacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\"><strong>Ja, autor<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">W przypadku um\u00f3w bran\u017cy kreatywnej, takiej jak np. umowa wydawnicza, bardzo cz\u0119sto mamy do czynienia z pewnym wzorcem, szablonem umowy, z kt\u00f3rego dane wydawnictwo korzysta dostosowuj\u0105c jej tre\u015b\u0107 i warunki do konkretnego autora. W takim wypadku konsultacje cz\u0119sto sprowadzaj\u0105 si\u0119 do om\u00f3wienia zagadnie\u0144 biznesowych np. wynagrodzenia autora i sposob\u00f3w promocji (kt\u00f3re oczywi\u015bcie s\u0105 bardzo wa\u017cne). Pami\u0119taj jednak, \u017ce w umowie nadal znajduj\u0105 si\u0119 tre\u015bci prawne, kt\u00f3re nie s\u0105 mo\u017ce w danym momencie w centrum Twojego zainteresowania, ale przy dokonaniu si\u0119 opisanych w nich warunk\u00f3w mog\u0105 znacz\u0105co wp\u0142yn\u0105\u0107 na Twoj\u0105 sytuacj\u0119 prawn\u0105 i finansow\u0105. B\u0105d\u017a \u015bwiadomy ich istnienia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">Je\u015bli nie czujesz si\u0119 na si\u0142ach zapozna\u0107 si\u0119 z zapisami umowy, zle\u0107 to zadanie profesjonali\u015bcie i popro\u015b o dok\u0142adne wyja\u015bnienie. Wyt\u0142umacz te\u017c, na czym najbardziej Ci zale\u017cy i czego oczekujesz w zwi\u0105zku z dan\u0105 umow\u0105. U\u0142atwi to zaproponowanie ewentualnych zmian, kt\u00f3re lepiej oddadz\u0105 Twoje potrzeby.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">Pami\u0119taj \u2013 ka\u017cd\u0105 umow\u0119 przewiduj\u0105c\u0105 dla Ciebie sankcje finansowe, powinien sprawdzi\u0107 profesjonalista i wyt\u0142umaczy\u0107 Ci: za co, kiedy i w jakiej wysoko\u015bci mo\u017cesz ponie\u015b\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107. &nbsp;Przede wszystkim \u2013 nie b\u00f3j si\u0119 pyta\u0107!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\"><strong>Piszesz? Czytaj!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">Cz\u0119sto jest to a\u017c tak proste \u2013 zanim podpiszesz jakikolwiek dokument prawny przeczytaj go dok\u0142adnie. Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce teksty um\u00f3w bywaj\u0105 dla wi\u0119kszo\u015bci ludzi&nbsp;delikatnie m\u00f3wi\u0105c&nbsp;\u015brednio fascynuj\u0105ce i skomplikowane, jednak podej\u015bcie \u201enie b\u0119d\u0119 tego czyta\u0142, bo i tak nie zrozumiem\u201d prowadzi w najlepszym przypadku donik\u0105d, a w najgorszym do rozczarowa\u0144, z\u0142o\u015bci i innych mniej lub bardziej cenzurowanych&nbsp;emocji.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">Przeczytaj, przebrnij przynajmniej raz, zaznacz wszystkie fragmenty, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 Twoje w\u0105tpliwo\u015bci. Zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119 na niejasne lub nieostre sformu\u0142owania. Zastan\u00f3w si\u0119, co dany zapis oznacza dla Ciebie. Wyobra\u017a sobie sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej mia\u0142by zastosowanie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">We\u017a pod uwag\u0119, \u017ce konstrukcje niekt\u00f3rych zapis\u00f3w, np.&nbsp;kar umownych&nbsp;s\u0105 r\u00f3\u017cne i cz\u0119sto mo\u017cna do nich wprowadzi\u0107 sformowania, kt\u00f3rych nieprawnicze oko&nbsp;nie wy\u0142apie, b\u0105d\u017a uzna za nieistotn\u0105 stylistyk\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">My\u015bl\u0119, \u017ce najlepiej sprawdza si\u0119 zasada \u201enie rozumiesz \u2013 nie podpisuj\u201d. Sprawd\u017a, poszukaj, popro\u015b o wyja\u015bnienie. Wierz mi, \u017ce znacznie bezpieczniej b\u0119dziesz si\u0119 czu\u0142, wiedz\u0105c dok\u0142adnie, co wynika z Twojej umowy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\"><strong>Co w ustawie piszczy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">B\u0119d\u0105c tw\u00f3rc\u0105 warto zna\u0107&nbsp;<a href=\"http:\/\/isap.sejm.gov.pl\/DetailsServlet?id=WDU19940240083\">ustaw\u0119 z dnia 4 lutego 1994<\/a>roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Znajdziemy tu kilka artyku\u0142\u00f3w, z kt\u00f3rymi naprawd\u0119 warto si\u0119 zaprzyja\u017ani\u0107. Ze wzgl\u0119du na obszerno\u015b\u0107 tekstu ogranicz\u0119 si\u0119 do kilku najwa\u017cniejszych z punktu widzenia autora kwestii.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">Zacznijmy od definicji utworu. Zgodnie z ustaw\u0105, przedmiotem prawa autorskiego (utworem) jest ka\u017cdy przejaw dzia\u0142alno\u015bci tw\u00f3rczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezale\u017cnie od warto\u015bci, przeznaczenia i sposobu wyra\u017cenia. Ustawa wymienia przyk\u0142adowy katalog utwor\u00f3w np. fotografie, utwory wyra\u017cone s\u0142owem, utwory muzyczne. Bardzo wa\u017cne jest to, \u017ce ochron\u0105 prawno-autorsk\u0105 obj\u0119ty jest wy\u0142\u0105cznie spos\u00f3b wyra\u017cenia, czyli ochronny parasol ustawy nie obejmuje idei, procedur, odkry\u0107 czy koncepcji.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">Brak prawno-autorskiej ochrony pomys\u0142\u00f3w nie oznacza, \u017ce nie mo\u017cna ich ochroni\u0107 inaczej. O jednym z takich mechanizm\u00f3w ochronnych pisa\u0142am tu w artykule &#8220;Hokus pokus NDA&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">Nie stanowi\u0105 przedmiotu ochrony r\u00f3wnie\u017c akty normatywne lub ich urz\u0119dowe projekty, urz\u0119dowe dokumenty, materia\u0142y, znaki i symbole, opublikowane opisy patentowe lub ochronne oraz proste informacje prasowe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">Pami\u0119taj, w przypadku w\u0105tpliwo\u015bci, czy dany element mo\u017cna nazwa\u0107 utworem i obj\u0105\u0107 go ochron\u0105, decyduje pierwiastek tw\u00f3rczo\u015bci i indywidualnego charakteru, kt\u00f3ry ka\u017cdy utw\u00f3r powinien zawiera\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">Autorowi przys\u0142uguj\u0105 autorskie prawa osobiste i autorskie prawa maj\u0105tkowe. Pierwsze s\u0105 nieograniczone w czasie i niezbywalne (np. prawo do autorstwa utworu, oznaczenia go swoim nazwiskiem) drugie, maj\u0105tkowe, dotycz\u0105 korzystania z utworu i s\u0105 ograniczone w czasie (m. in. gasn\u0105 z up\u0142ywem 70 lat od \u015bmierci tw\u00f3rcy), podlegaj\u0105 dziedziczeniu oraz s\u0105 zbywalne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">Sytuacj\u0105 wyj\u015bciowa jest taka, \u017ce je\u015bli z ustawy nie wynika inaczej, to tw\u00f3rcy przys\u0142uguje wy\u0142\u0105czne prawo do korzystania z utworu i rozporz\u0105dzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz wynagrodzenia za korzystanie z utworu. Autorskie prawa maj\u0105tkowe mo\u017cna zby\u0107 na podstawie umowy o przeniesienie autorskich praw maj\u0105tkowych lub umowy o korzystanie z utworu, czyli licencji.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">Umowy, o kt\u00f3rych mowa, musz\u0105 by\u0107 zawarte w formie pisemnej pod rygorem niewa\u017cno\u015bci!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">W umowach o przeniesienie autorskich praw maj\u0105tkowych oraz umowach o korzystanie z utworu (licencjach) okre\u015bla si\u0119 pola eksploatacji, kt\u00f3re dana umowa obejmuje. W\u0142a\u015bnie od tych zapis\u00f3w umownych b\u0119dzie zale\u017ca\u0142o, jakie autorskie prawa maj\u0105tkowe autor przekazuje i w jakim zakresie. Ustawa przewiduje szereg zastrze\u017ce\u0144 kszta\u0142tuj\u0105cych swobod\u0119 wymienionych um\u00f3w. Jednym z nich jest np. zastrze\u017cenie niewa\u017cno\u015bci zapis\u00f3w dotycz\u0105cych wszystkich utwor\u00f3w lub utwor\u00f3w okre\u015blonego rodzaju tego samego tw\u00f3rcy, maj\u0105cych powsta\u0107 w przysz\u0142o\u015bci. Kolejnym jest artyku\u0142 m\u00f3wi\u0105cy o tym, \u017ce tw\u00f3rcy przys\u0142uguje prawo do wynagrodzenia nawet, je\u015bli z zawartej umowy wynika, \u017ce przeniesienie autorskich praw maj\u0105tkowych lub udzielenie licencji nast\u0105pi\u0142o nieodp\u0142atnie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\"><strong>Co Wam chodzi po g\u0142owie (i co na to prawo)?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">W w\u0105tku po\u015bwi\u0119conym zapowiedzi tego wpisu w grupie&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/groups\/742202339287095\/\">\u201eJak wyda\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119?\u201d<\/a> pojawi\u0142y si\u0119 pytania dotycz\u0105ce zagadnie\u0144, z kt\u00f3rymi spotykacie si\u0119 jako tw\u00f3rcy. Wybra\u0142am kilka z nich i postaram si\u0119 przybli\u017cy\u0107 tematy w nich poruszone. Pami\u0119tajcie jednak, \u017ce przedstawione wypowiedzi dotycz\u0105 og\u00f3lnych zagadnie\u0144 i mojego pogl\u0105du na tematyk\u0119, a nie konkretnych przypadk\u00f3w i nie mog\u0105 zast\u0105pi\u0107 opinii prawnej sporz\u0105dzonej na konkretnym stanie faktycznym. Ok, zaczynamy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\"><em>Jak poprawnie zapisa\u0107 w umowie rozliczenie za r\u00f3\u017cne formy dystrybucji tego samego produktu? (\u2026) Czy na ka\u017cd\u0105 form\u0119 dystrybucji konieczny jest osobny punkt umowy, czy mo\u017cna to jako\u015b u\u015bci\u015bli\u0107. (\u0141ukasz)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">Moim zdaniem, warto rozpisa\u0107 ka\u017cdy rodzaj dystrybucji w osobnym punkcie umowy i opisa\u0107 dok\u0142adnie, jak wygl\u0105da rozliczenie za ka\u017cd\u0105 konkretn\u0105 form\u0119. Dzi\u0119ki temu umowa zyska na precyzyjno\u015bci, a strony umowy (autor i wydawnictwo) b\u0119d\u0105 mia\u0142y pewno\u015b\u0107 i jasno\u015b\u0107 sytuacji. Potrafi\u0119 co prawda wyobrazi\u0107 sobie zapis, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by obejmowa\u0107 dystrybucj\u0119 produktu w og\u00f3le \u2013 bez rozr\u00f3\u017cnienia na formy i z takim samym wynagrodzeniem, jednak uwa\u017cam, \u017ce przy dzisiejszych mo\u017cliwo\u015bciach technicznych by\u0142oby to nieracjonalne i niekorzystne dla stron \u2013 ka\u017cdy rodzaj dystrybucji produktu rodzi przecie\u017c inne koszty i inne mo\u017cliwo\u015bci zarobkowe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\"><em>Autoryzacja wypowiedzi ksi\u0105\u017cki opartej na wywiadach (Lilianna)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">Uwa\u017cam, \u017ce w wypadku ksi\u0105\u017cek opartych na wywiadach (np. ksi\u0105\u017ckach typu wywiad rzeka) szczeg\u00f3lnie wa\u017cne jest sporz\u0105dzenie umowy pomi\u0119dzy autorem a osob\u0105 udzielaj\u0105c\u0105 wywiadu, poniewa\u017c mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce wk\u0142ad udzielaj\u0105cego wywiadu jest tak du\u017cy, \u017ce mo\u017cna mu przypisa\u0107 wsp\u00f3\u0142autorstwo ksi\u0105\u017cki, za czym id\u0105 oczywi\u015bcie wszystkie prawno-autorskie regulacje. Je\u015bli chodzi o autoryzowanie pojedynczych wypowiedzi, uwa\u017cam, \u017ce zawsze nale\u017cy zadba\u0107 o dok\u0142adn\u0105 dokumentacj\u0119 w tym zakresie. obejmuj\u0105c\u0105 np. dan\u0105 wypowied\u017a, o\u015bwiadczenie o zgodzie na publikacj\u0119 wypowiedzi bez zmian\/ze zmianami, dat\u0119, oraz informacj\u0119 w jakim terminie i w jakim zakresie mo\u017cna j\u0105 opublikowa\u0107 (lub informacj\u0119 o braku takich wymaga\u0144). Oczywi\u015bcie nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107 o regulacji dotycz\u0105cej autoryzacji wynikaj\u0105cej z art. 14 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 roku \u2013 prawo prasowe zwi\u0105zanej z obowi\u0105zkami dziennikarzy w tym zakresie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\"><em>Czy wydawnictwo nabywa prawa do postaci (bajkowych), kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 w ksi\u0105\u017cce? Czy mog\u0119 nimi (postaciami) jako autor swobodnie dysponowa\u0107 pisz\u0105c&nbsp;sequel&nbsp;itd. (Maciej)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">Ponownie, odpowied\u017a powinna wynika\u0107 z zapis\u00f3w umowy z wydawnictwem. Co do zasady, o prawie do korzystania z wykreowanej postaci decyduje osoba, kt\u00f3rej te prawa przys\u0142uguj\u0105, czyli tw\u00f3rca postaci lub osoby maj\u0105ce prawo nimi dysponowa\u0107 (czyli np. spadkobiercy autora lub nabywcy praw). Id\u0105c tym tropem, w umowie wydawniczej powinno zosta\u0107 uregulowane, komu przys\u0142uguj\u0105 prawa do postaci (mo\u017ce to np. wynika\u0107 z p\u00f3l eksploatacji utworu lub z zapis\u00f3w udzielonej licencji). Do tego nale\u017cy rozr\u00f3\u017cni\u0107 sam\u0105 posta\u0107 od wizerunku postaci, czyli np. jej zekranizowanego wcielenia, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce podlega\u0107 osobnej ochronie, a prawa do takiego wizerunku niekoniecznie musz\u0105 przys\u0142ugiwa\u0107 autorowi literackiemu, kt\u00f3ry stworzy\u0142 posta\u0107 \u201ena papierze\u201d. Ochron\u0119 postaci mo\u017cna podzieli\u0107 r\u00f3wnie\u017c na ochron\u0119 postaci jako integralnej cz\u0119\u015bci dzie\u0142a oraz jako samej postaci niezale\u017cnie od dzie\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-system-font-font-family wp-block-paragraph\">W w\u0105tku pad\u0142o r\u00f3wnie\u017c pytanie o wykorzystanie fotografii jako ok\u0142adki ksi\u0105\u017cki. Fotografia, je\u015bli spe\u0142nia wymogi utworu, o czym pisa\u0142am wcze\u015bniej, podlega oczywi\u015bcie ochronie na gruncie prawa autorskiego. Kolejn\u0105 i osobn\u0105 rzecz\u0105 jest ochrona wizerunku os\u00f3b, kt\u00f3re si\u0119 na fotografii znajduj\u0105. Co do zasady, \u017ceby m\u00f3c wykorzysta\u0107 fotografi\u0119, na kt\u00f3rej znajduj\u0105 si\u0119 osoby, nale\u017cy mie\u0107 zgod\u0119 (umow\u0119) autora fotografii na pos\u0142ugiwanie si\u0119 ni\u0105 na konkretnych polach eksploatacji oraz zgod\u0119 osoby znajduj\u0105cej si\u0119 na zdj\u0119ciu na publikacj\u0119 jej wizerunku. Jest to oczywi\u015bcie jedynie punkt wyj\u015bciowy do tego zagadnienia, poniewa\u017c to od szczeg\u00f3\u0142\u00f3w ka\u017cdej konkretnej sytuacji (jak np. od tego, czy osoba znajduj\u0105ca si\u0119 na zdj\u0119ciu jest rozpoznawalna) zale\u017cy jej rozwi\u0105zanie. Ponownie jednak powt\u00f3rz\u0119 \u2013 najlepszym or\u0119\u017cem w walce z nieporozumieniami i bitwach o byt i spok\u00f3j tw\u00f3rcy (i ka\u017cdego z nas) jest starannie skonstruowana umowa.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"851\" height=\"315\" src=\"http:\/\/biznesnalegalu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Fotografia-Studio-Facebook-Zdjecie-w-Tle.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-102\" srcset=\"https:\/\/biznesnalegalu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Fotografia-Studio-Facebook-Zdjecie-w-Tle.jpg 851w, https:\/\/biznesnalegalu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Fotografia-Studio-Facebook-Zdjecie-w-Tle-300x111.jpg 300w, https:\/\/biznesnalegalu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Fotografia-Studio-Facebook-Zdjecie-w-Tle-768x284.jpg 768w, https:\/\/biznesnalegalu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Fotografia-Studio-Facebook-Zdjecie-w-Tle-600x222.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 851px) 100vw, 851px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ludzie nie lubi\u0105 um\u00f3w. Nawet ci, kt\u00f3rzy na\u00a0co dzie\u0144 operuj\u0105 znakomicie s\u0142owem pisanym cz\u0119sto przejawiaj\u0105 pewien rodzaj alergii prawnej. Spokojnie, nie ma w tym nic dziwnego \u2013 niestety cz\u0119sto umowy s\u0105 skomplikowane i nieprzejrzyste, a dla os\u00f3b niezajmuj\u0105cych si\u0119\u00a0zawodowo prawem wydaj\u0105 si\u0119 niezrozumia\u0142e. Jednak ka\u017cdy w jakim\u015b stopniu powinien si\u0119 z nimi oswoi\u0107. Dlaczego? Poniewa\u017c [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-123","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/biznesnalegalu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/123","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/biznesnalegalu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/biznesnalegalu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biznesnalegalu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biznesnalegalu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=123"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/biznesnalegalu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/123\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":124,"href":"https:\/\/biznesnalegalu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/123\/revisions\/124"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/biznesnalegalu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=123"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/biznesnalegalu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=123"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/biznesnalegalu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=123"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}